Welkom op mijn blog!

cropped-sjoerd-003-1-1.jpgLectori salutem! Welkom op dit nieuwe juridische blog www.haviltexen.nl. Mijn naam is Sjoerd Bakker, in het dagelijks leven schrijvend en praktiserend jurist. Dit blog zal gewijd zijn aan juridische uitleg, ook wel juridische hermeneutiek (Grieks: ἑρμήνευειν; ‘uitleggen’, ‘vertalen’) genoemd.

De hermeneutiek onderzoekt de voorwaarden waaronder het verstaan (“Verstehen”) van (de betekenis van) menselijke uitingen mogelijk is. Wie even de tijd neemt om erover na te denken, zal zich realiseren dat ieder mens eigenlijk elke dag doorlopend bezig is met hermeneutiek, ofwel de hele dag door aan het “verstehen”, aan het interpreteren is. Het voeren van een gesprek, het bijvullen van het koffie-apparaat, het bekijken van de kindertekening van je driejarige dochter of het (tevergeefs proberen te) doorgronden van de handleiding van de zojuist gekochte IKEA-kast; om deze handelingen te kunnen uitvoeren is begrip nodig, dat alleen verkregen kan worden middels het doorlopen van een (gelukkig vaak ongemerkt) interpretatieproces. Ook juristen houden zich van oudsher al bezig met uitleg en interpretatieprocessen. Over die juridische interpretatieprocessen zal dit blog in hoofdzaak gaan.

Juridische uitleg kan, grofweg, worden onderverdeeld in wetsuitleg, uitleg van gedingstukken en contractsuitleg. “Haviltexen” (vandaar de naam www.haviltexen.nl) is de inmiddels gevleugelde (zij het enigszins misleidende) uitdrukking waarmee juristen tegenwoordig dikwijls het fenomeen van contractsuitleg aanduiden. De term verwijst, zoals bekend, naar het befaamde Haviltex-arrrest uit 1981 (HR 13 maart 1981, NJ 1981/635), waarin de Hoge Raad duidelijk maakte dat “(d)e vraag hoe in een schriftelijk contract de verhouding van pp. is geregeld en of dit contract een leemte laat die moet worden aangevuld, (…) niet (kan) worden beantwoord op grond van alleen maar een zuiver taalkundige uitleg van de bepalingen van dat contract.” In dit arrest formuleerde de Hoge Raad de inmiddels overbekende over-en-weer formule, luidende: “Voor de beantwoording van die vraag komt het immers aan op de zin die pp. in de gegeven omstandigheden over en weer redelijkerwijs aan deze bepalingen mochten toekennen en op hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten. Daarbij kan mede van belang zijn tot welke maatschappelijke kringen pp. behoren en welke rechtskennis van zodanige pp. kan worden verwacht.”

In dit blog zal, mede op basis van actuele rechtspraak en opvattingen in de literatuur, ruim aandacht aan contractsuitleg worden gegeven, maar ook vele andere aspecten van de juridische hermeneutiek zullen wat mij betreft ruim aandacht krijgen. Beste lezers, ik hoop dat u plezier zult beleven aan mijn bijdragen aan dit blog en dat u zelf ruimschoots de gelegenheid te baat neemt uw eigen opvattingen en meningen over de aan de orde te stellen uitlegkwesties op dit blog te ventileren. Om het met Herman Schoordijk te zeggen; “Laten we het niet onnodig met elkaar eens zijn!”.

4 comments

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *